Má mheasann tú go raibh an próiseas roghnúcháin míchothrom agus gur sháraigh sé an Cód Cleachtais, féadfaidh tú gearán a dhéanamh faoi Chuid 8 den chód iomchuí.

Má fhaightear an próiseas a bheith a míchothrom, ní aisiompófar an cinneadh. Mar sin féin, is féidir go ndéanfar athruithe ar an bpróiseas chun a chinntiú go mbeidh aon cheapacháin amach anseo cothrom, comhsheasmhach agus trédhearcach.

Do ghearán

Is é an comhlacht poiblí a sheol an próiseas roghnúcháin an comhlacht a dhéanfaidh scrúdú ar an ngearán ar dtús. Déanfaidh sé athbhreithniú ar an bpróiseas chun a fháil amach cé acu a bhí nó nach raibh sé ag teacht leis an gCód Cleachtais.

Ba cheart duit do ghearán a sheoladh i scríbhinn chuig aonad acmhainní daonna an chomhlachta phoiblí laistigh de thréimhse ama réasúnta.

Tá dhá chéim i gceist leis an bpróiseas gearáin – an chéim neamhfhoirmiúil agus an chéim fhoirmiúil.

De ghnáth, is ar bhealach neamhfhoirmiúil a láimhseáiltear gearáin ar dtús. Mura bhfuil tú sásta go fóill, féadfaidh tú gearán foirmiúil a dhéanamh ansin.

Uaireanta, áfach, is féidir go mbeidh tú, nó an comhlacht poiblí, ag iarraidh go gcaithfear leis an ngearán mar ghearán foirmiúil ón tús. I gcásanna den sórt sin, is gá don dá pháirtí an méid sin a phlé agus a chomhaontú.

Nuair a dhéanann tú gearán, ba cheart duit a rá go soiléir go gcreideann tú go raibh an próiseas ceapacháin míchothrom agus an chuid nó na codanna den chód a gcreideann tú go ndearnadh sárú uirthi nó orthu a lua. Mura ndéanann tú é sin, is féidir go gcaithfear do ghearán amach.

Gearán neamhfhoirmiúil

Ba cheart duit do ghearán a dhéanamh leis an aonad acmhainní daonna laistigh de thréimhse ama réasúnta.

Is é a bhíonn i gceist leis an gcéim neamhfhoirmiúil go minic ná comhrá teileafóin nó cruinniú le duine a bhfuil baint aige/aici leis an bpróiseas roghnúcháin agus a oibríonn, i bhformhór na gcásanna, san aonad acmhainní daonna. Tabharfaidh sé sin deis duit:

  • A leagan amach ar bhealach níos mine cén fáth a measann tú go raibh an próiseas míchothrom agus an chuid nó na codanna de na Cóid Chleachtais a gcreideann tú go ndearnadh sárú orthu a liostú.
  • Labhairt faoi na nósanna imeachta agus faoin bpróiseas measúnaithe a bhí taobh thiar de chinneadh an chomhlachta phoiblí
  • A bhreithniú, tar éis duit tuilleadh faisnéise a fháil, cé acu a mheasann nó nach measann tú go fóill go ndearnadh sárú ar na cóid

Déanfaidh an t-athbhreithnitheoir cinneadh tosaigh ar a chothroime a bhí an próiseas agus ar cé acu a rinneadh nó nach ndearnadh aon sárú ar an gCód Cleachtais.

Déanfaidh an comhlacht poiblí cinneadh ansin ar cé acu ba cheart nó nár cheart aon ghníomh a dhéanamh. Mura bhfuil tú sásta le toradh an ghearáin neamhfhoirmiúil, féadfaidh tú gearán foirmiúil a dhéanamh.

Gearán foirmiúil

Ní mór duit gearán foirmiúil a dhéanamh laistigh de dhá lá oibre ó fhógra a fháil faoi thoradh an ghearáin neamhfhoirmiúil. Déan do ghearán leis an aonad acmhainní daonna.

Ceapfaidh an comhlacht poiblí athbhreithnitheoir neamhspleách – is duine é sin nach raibh aon bhaint aige/aici leis an bpróiseas roghnúcháin. Déanfaidh sé/sí scrúdú ar an bhfaisnéis atá ar fáil. Is féidir go mbuailfidh sé/sí le baill den bhord roghnúcháin freisin chun gnéithe den phróiseas roghnúcháin nó measúnaithe a phlé.

Déanfaidh an t-athbhreithnitheoir cinneadh ar cé acu is amhlaidh nó nach amhlaidh go raibh an próiseas roghnúcháin cothrom nó gur sháraigh sé na cóid. Má fhaightear an próiseas a bheith míchothrom, is féidir go molfaidh sé/sí athruithe ar phróisis amach anseo. Déanfaidh an comhlacht poiblí cinneadh ansin ar cé acu ba cheart nó nár cheart aon ghníomh a dhéanamh.

Ba cheart toradh an ghearáin fhoirmiúil a chur in iúl duit laistigh de 25 lá oibre. Ba cheart don chomhlacht poiblí tú a choinneáil ar an eolas faoi aon mhoilleanna.

Mura bhfuil tú sásta leis an toradh, féadfaidh tú achomharc a dhéanamh chugainne sa Choimisiún.

Achomharc

Ní mór duit achomharc a dhéanamh laistigh de 10 lá oibre ó fhógra a fháil faoi thoradh an ghearáin fhoirmiúil.

A luaithe a gheobhaimid d’achomharc, déanfaimid scrúdú ar an bhfaisnéis atá ann. Déanfaimid cinneadh ansin ar cé acu a bhí nó nach raibh an próiseas roghnúcháin cothrom agus ag teacht leis an gCód Cleachtais. Má bhí earráid ann, molfaimid nó ordóimid don chomhlacht poiblí athruithe a dhéanamh ar phróisis roghnúcháin amach anseo.

Ní fhéadfar agóid a dhéanamh in aghaidh ár gcinnidh ach amháin trí athbhreithniú breithiúnach.

Tréimhsí ama

Is iad seo a leanas na tréimhsí ama nach mór duit athbhreithniú a iarraidh ó chomhlacht poiblí nó gearán a dhéanamh le comhlacht poiblí iontu:​

  • Ní mór duit gearán neamhfhoirmiúil a dhéanamh laistigh de thréimhse ama réasúnta
  • Ní mór duit gearán foirmiúil a dhéanamh laistigh de dhá lá oibre ó fhógra a fháil faoin gcinneadh ar an ngearán neamhfhoirmiúil
  • Ba cheart don chomhlacht poiblí fógra a thabhairt duit faoin gcinneadh ar an ngearán foirmiúil laistigh de 25 lá oibre ó d’iarraidh a fháil 
  • Ní mór duit achomharc a dhéanamh chugainn laistigh de 10 lá oibre ó fhógra a fháil faoi thoradh an athbhreithnithe fhoirmiúil 

Má dhéanann tú gearán lasmuigh de na tréimhsí ama sin, is féidir go ndiúltófar duit