Tá feidhm ag na Cóid Chleachtais i gcás go bhfuil duine á c(h)eapadh chuig post a chistítear go poiblí – ar post é is gá a líonadh faoin Acht um Bainistíocht na Seirbhíse Poiblí (Earcaíocht agus Ceapacháin), 2004.

Seiceáil anseo chun a fháil amach cé acu is gá nó nach gá post ar leith a líonadh ar aon dul leis an Acht.

Má tá ceapachán á dhéanamh ag comhlacht poiblí, ní mór an próiseas roghnúcháin a bheith cothrom agus bunaithe ar fhiúntas – ar aon dul leis na cóid.

Is é atá i gceist le ceapachán ná folúntas a líonadh trí phróiseas roghnúcháin seachtrach oscailte nó trí ardú céime inmheánach. Níl feidhm ag na cóid maidir le hardú céime inmheánach ach amháin i gcás go ngabhann pá méadaithe agus freagracht mhéadaithe leis an ról. Níl feidhm acu maidir le haistrithe nó iasachtaí inmheánacha, áfach.

Cé na cásanna ina bhfuil feidhm ag gach ceann de na cóid?

An Cód Cleachtais i gcomhair Ceapacháin chun Post sa Státseirbhís agus sa tSeirbhís Phoiblí

Beidh feidhm ag an gCód Cleachtais i gcomhair Ceapacháin chun Post sa Státseirbhís agus sa tSeirbhís Phoiblí maidir le formhór na gceapachán chuig an státseirbhís agus chuig an tseirbhís phoiblí. Is é sin an príomhchód uainn agus leagtar amach ann na caighdeáin a gcloífear leo ag gach céim den cheapachán.

Ní gá próiseas roghnúcháin iomaíoch iomlán a sheoladh ar aon dul leis an bpríomhchód i gcónaí, áfach, go háirithe i gcás ceapacháin ghearrthréimhse. I gcásanna eile, is féidir go dteastóidh forálacha breise ón bpróiseas roghnúcháin.

Sna cásanna sin, féadfaidh comhlacht poiblí a roghnú an ceapachán a dhéanamh faoi cheann amháin dár gcóid eile, atá leagtha amach thíos.

Ceapacháin Ghearrthréimhse Éigeandála chun Post i bhFeidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte

Is féidir an cód seo a úsáid i gcás gur gá d’Fheidhmeannacht na Seirbhíse Sláinte (FSS) ceapacháin ghearrthréimhse éigeandála a dhéanamh chun déileáil le riachtanais chriticiúla. Cumasaítear leis do FSS codanna de phróisis an phríomhchóid a bhrostú nó a fhágáil ar lár.

Ní mór do FSS a chinntiú, áfach, go bhfuil an ceapaí cáilithe go cuí agus go bhfuil sé/sí oiriúnach don ról. Ní mór dó ceapacháin a rinneadh faoin gcód a dhoiciméadú – agus míniú á thabhairt aige ar na himthosca a bhí taobh thiar den roghnú agus ar na bearta a rinneadh chun an ról a líonadh.

Tá sé tábhachtach a thabhairt faoi deara gur ceapacháin shealadacha iad na ceapacháin seo. Má chinntear gur gá an post a líonadh ar bhonn fadtréimhse, ba cheart próiseas earcaíochta iomaíoch iomlán a sheoladh faoin bpríomhchód.

Beidh aon cheapacháin faoi réir na sásraí athbhreithnithe agus achomhairc atá leagtha amach anseo ansin.

Daoine faoi Mhíchumas a Cheapadh

Níl feidhm ag an gcód seo ach amháin i gcás gur gá do chomhlacht poiblí duine faoi mhíchumas, mar atá sainmhínithe san Acht um Míchumas, 2005, a cheapadh. Áirítear leis forálacha a bhfuil mar aidhm leo cabhrú le hinrochtaineacht agus leis an dóigh a gcaitear le hiarratasóirí le linn an phróisis cheapacháin.

Is gá go mbeidh an ceapachán iomlán, iomaíoch agus bunaithe ar fhiúntas go fóill agus beidh sé faoi réir na sásraí athbhreithnithe agus achomhairc.

Ceapacháin Neamhthipiciúla

Tá feidhm ag an gcód seo sna cásanna seo a leanas:

  • Is gá duine a bhogadh ón ngrád ag a bhfuil siad chuig grád eile ar leibhéal coibhéiseach
  • Cinntear gur cheart an próiseas roghnúcháin a theorannú do státseirbhísigh neamhbhunaithe
  • Is gá dualgais níos airde a shannadh do dhuine ar bhonn sealadach chun aghaidh a thabhairt ar riachtanais ghearrthréimhse chriticiúla – is é sin le rá, ceapachán chuig ról níos airde

Más gá do chomhlacht poiblí ceapachán chuig ról níos airde a dhéanamh ar bhonn láithreach agus sealadach, féadfaidh sé déanamh amhlaidh faoin gcód, lena gcumasaítear don chomhlacht codanna de phróisis an phríomhchóid a bhrostú nó a fhágáil ar lár.

Ní mór don chomhlacht poiblí a chinntiú go fóill go bhfuil an ceapaí cáilithe go cuí agus go bhfuil sé/sí oiriúnach don ról. Ní mór dó ceapacháin a rinneadh faoin gcód a dhoiciméadú – agus míniú á thabhairt aige ar na himthosca a bhí taobh thiar den roghnú agus ar na bearta a rinneadh chun an ról a líonadh.

Más gá an post chuig ról níos airde a líonadh ar feadh níos mó ná sé mhí, nó ar bhonn buan, ba cheart an ceapachán a dhéanamh faoin bpríomhchód. Beidh ceapacháin den sórt seo faoi réir na sásraí athbhreithnithe agus achomhairc ansin.

Ceapachán chun Post ina bhfuil Freagrachtaí Reachtúla ar Choimisinéir an Gharda

Tá feidhm ag an gcód seo maidir le ceapacháin sa Gharda Síochána ar ina leith atá freagracht reachtúil ar Choimisinéir an Gharda Síochána as an gcinneadh deiridh a dhéanamh ar oiliúnaithe agus cúltacaí an Gharda Síochána, i measc daoine eile, a cheapadh.

Cé go ndéanann an Coimisinéir an cinneadh deiridh, is iad an tSeirbhís um Cheapacháin Phoiblí agus an Garda Síochána a sheolann na próisis roghnúcháin ar bhonn comhpháirteach. Tá nósanna imeachta athbhreithnithe agus gearáin ar leith leagtha amach sa chód do na codanna den phróiseas roghnúcháin a sheolann na heagraíochtaí faoi seach.